بسیاری از والیبالیست‌های آماتور با کفش دویدن یا کفش روزمره به سالن می‌روند و بعد از چند جلسه با لیز خوردن، درد پاشنه یا پیچ خوردن مچ روبه‌رو می‌شوند. کفش والیبال برای سه کار طراحی شده است: چسبیدن به کف سالن، جذب ضربه فرود پس از پرش و حمایت از پا در حرکتهای سریع جانبی. در این راهنما معیارهای انتخاب را به ترتیب اهمیت مرور می‌کنیم.
اگر فقط یک دقیقه وقت دارید
- زیره لاستیک طبیعی (Gum Rubber) و غیررنگی بخرید که روی پارکت نلغزد و رد نگذارد.
- ضربه‌گیری جلوی پا برای فرود پس از پرش از پاشنه مهم‌تر است.
- کفش را عصر و با جوراب ورزشی امتحان کنید و حدود یک بند انگشت فضا جلوی پنجه بگذارید.
- کفش والیبال را بیرون از سالن نپوشید تا زیرهاش خراب نشود.
کفش والیبال با کفش دویدن چه فرقی دارد؟
کفش دویدن برای حرکت رو به جلو و تکرار ضربه پاشنه طراحی شده و معمولاً پاشنه‌ای بلند و نرم دارد. در والیبال اما بیشتر حرکت‌ها روی جلوی پا انجام می‌شود: پرش برای اسپک و بلاک، فرود، شروع سریع و توقف ناگهانی و جابه‌جایی جانبی. پاشنه بلند و نرم کفش دویدن در حرکت جانبی ناپایدار است و زیره آن هم برای کف سالن ساخته نشده است. برای همین، کفش تخصصی والیبال هم عملکرد را بهتر می‌کند و هم ریسک آسیب را کم.
۷ معیار انتخاب کفش والیبال
۱. زیره: لاستیک طبیعی و غیرسیاه
مهم‌ترین بخش کفش والیبال زیره آن است. زیرههای لاستیک طبیعی (Gum Rubber) که معمولاً رنگ عسلی یا کرم دارند، بیشترین چسبندگی را روی کف چوبی و PVC سالن ایجاد می‌کنند. زیره باید غیرخطانداز (Non-marking) باشد تا روی کف سالن رد سیاه نگذارد؛ بسیاری از سالنها کفش با زیره سیاه را راه نمی‌دهند. طرح زیره معمولاً شیارهای دایره‌ای زیر جلوی پا دارد که چرخش روی پنجه را آسان می‌کند.
۲. ضربه‌گیری مناسب جلوی پا
یک بازیکن در هر جلسه ده‌ها بار پرش و فرود دارد و بیشتر فرودها روی جلوی پاست. فوم یا ژل ضربه‌گیر در قسمت جلو، فشار را از روی زانو و تاندون‌ها کم می‌کند. البته ضربه‌گیری زیاد کفش را بلند و ناپایدار می‌کند؛ کفش خوب والیبال تعادلی میان نرمی و حس زمین دارد. بازیکنان پست‌های پرشی (قدرتی، قطرآور) معمولاً ضربه‌گیری بیشتری می‌خواهند و لیبروها کفش سبک‌تر و نزدیک‌تر به زمین.
۳. ثبات جانبی
کفش را از دو طرف فشار دهید؛ رویه نباید به‌راحتی روی زیره خم شود. پاشنه سفت، بندهایی که پا را به خوبی قفل می‌کنند و زیره‌ای که کمی پهن‌تر از رویه است، از پیچ خوردن پا در حرکتهای جانبی جلوگیری می‌کند.
۴. ساق کوتاه، متوسط یا بلند؟
| نوع | مزیت | مناسب برای |
|---|---|---|
| ساق کوتاه | سبک، آزادی حرکت مچ | لیبرو، پاسور، بازیکنان سریع |
| ساق متوسط | تعادل میان آزادی و حمایت | بیشتر بازیکنان |
| ساق بلند | حس حمایت بیشتر از مچ | بازیکنانی با سابقه پیچ‌خوردگی (همراه با مشورت با متخصص) |
توجه کنید که ساق بلند به‌تنهایی جلوی آسیب مچ را نمی‌گیرد؛ تمرینات تعادلی و در صورت نیاز بستن مچ‌بند یا تیپ با نظر فیزیوتراپ نقش مهم‌تری دارند.
۵. وزن کفش
کفش سبک‌تر پرش و تغییر جهت را راحت‌تر می‌کند، اما سبکی بیش از حد معمولاً به قیمت ضربه‌گیری و دوام تمام می‌شود. برای بیشتر بازیکنان، کفشی با وزن متوسط که ضربه‌گیری خوبی دارد انتخاب منطقی‌تری است.
۶. تهویه و رویه
سالن‌های ورزشی، به‌ویژه در تابستان، گرم هستند. رویه مشبک (مش) تهویه بهتری دارد و از تعریق و بوی بد کفش کم می‌کند. در محل‌هایی که فشار و سایش بیشتر است (پنجه و کناره‌ها) لایه‌های تقویتی باید وجود داشته باشد.
۷. سایز و فرم پا
- کفش را عصر امتحان کنید؛ پا در طول روز کمی بزرگ‌تر می‌شود.
- با جورابی که در تمرین می‌پوشید امتحان کنید.
- حدود یک بند انگشت (نزدیک به یک سانتی‌متر) میان بلندترین انگشت و نوک کفش فضا بگذارید.
- پاشنه نباید هنگام راه رفتن و پرش در کفش بالا و پایین برود.
- اگر پای پهنی دارید، دنبال مدل‌های «Wide» بگردید؛ برخی برندها فرم پهن‌تری دارند.
کدام برندها کفش تخصصی والیبال دارند؟
دو برند ژاپنی اسیکس (ASICS) و میزانو (Mizuno) سابقه طولانی در تولید کفش تخصصی والیبال دارند و بسیاری از بازیکنان حرفه‌ای از آنها استفاده می‌کنند. برندهایی مثل آدیداس، نایکی، میکاسا و برخی برندهای آسیایی هم مدل‌های سالنی دارند. به جای تمرکز روی نام مدل، معیارهای بالا را با کفش واقعی مقایسه کنید؛ چون مدل‌ها هر سال به‌روز می‌شوند.
خرید کفش والیبال اصل در ایران؛ مراقب کفش‌های فیک باشید
بازار کفش ورزشی در ایران پر از مدل‌های «های‌کپی» و تقلبی است که ظاهرشان شبیه نمونه اصلی است اما زیره، فوم و دوخت آنها کیفیت بسیار پایین‌تری دارد. برای کاهش ریسک:
- اگر قیمت به شکل غیرعادی پایین‌تر از بازار است، احتمال تقلبی بودن زیاد است.
- از نمایندگی‌ها یا فروشگاه‌های معتبری بخرید که ضمانت اصالت و امکان مرجوعی دارند.
- برچسب داخل زبانه کفش را با برچسب جعبه مقایسه کنید؛ کد مدل و سایز باید یکسان باشد.
- دوخت‌ها، چسب‌کاری و قرینه بودن دو لنگه را دقیق ببینید.
- در خرید اینترنتی، شرایط تعویض سایز را پیش از خرید بپرسید.
کجا بخریم؟ برای دیدن مدل‌ها و قیمت‌های به‌روز و مقایسه آنها با نکاتی که گفتیم، از این لینک‌ها استفاده کنید:
این لینک‌ها همکاری در فروش (افیلیت) هستند: اگر از طریق آنها خرید کنید، ورزش‌کست سهم کوچکی از فروش دریافت می‌کند و قیمت برای شما تغییری نمی‌کند. توصیه‌های این راهنما مستقل از این همکاری نوشته شده‌اند.
نگهداری از کفش والیبال
- کفش سالنی را فقط در سالن بپوشید؛ آسفالت و خاک زیره لاستیکی را به سرعت صاف و لیز می‌کند.
- بعد از تمرین کفش را در کیف بسته رها نکنید و بگذارید هوا بخورد.
- اگر زیره روی کف سالن صدای جیرجیر نمی‌دهد و لیز می‌خورد، با دستمال مرطوب گرد و غبار آن را بگیرید.
- وقتی فوم کفش دیگر حس ضربه‌گیری ندارد یا زیره صاف شده، زمان تعویض است؛ برای کسی که هفته‌ای سه جلسه تمرین می‌کند، معمولاً یک تا دو فصل.
اگر تازه به والیبال علاقه‌مند شده‌اید، مطلب قوانین والیبال به زبان ساده را هم بخوانید.
سوالات متداول درباره خرید کفش والیبال
آیا میتوان با کفش بسکتبال والیبال بازی کرد؟
کفش بسکتبال سالنی از کفش دویدن مناسبتر است، اما معمولاً سنگینتر است و زیرهاش برای حرکتهای خاص والیبال بهینه نشده است. برای بازی منظم، کفش تخصصی والیبال انتخاب بهتری است.
کفش والیبال را یک سایز بزرگ‌تر بخرم؟
معمولاً نه. اندازه درست یعنی حدود یک بند انگشت فضا جلوی پنجه و قفل بودن پاشنه. کفش گشاد در حرکتهای جانبی ناپایدار است.
زیره سیاه برای سالن مشکل دارد؟
زیرههای سیاه معمولی روی کف سالن رد میگذارند و بسیاری از سالنها آنها را مجاز نمیدانند. به دنبال زیره غیرخطانداز (Non-marking) باشید.
کفش والیبال چقدر عمر می‌کند؟
به تعداد جلسات و وزن بازیکن بستگی دارد؛ برای استفاده منظم چند بار در هفته، معمولاً یک تا دو فصل، به شرطی که بیرون از سالن پوشیده نشود.
