کشتی یکی از ساده‌ترین ورزش‌ها برای تماشا و یکی از پیچیده‌ترین‌ها برای داوری است. هدف روشن است: پشت حریف را به خاک برسانید یا امتیاز بیشتری بگیرید. اما قوانین کشتی، که اتحادیه جهانی کشتی (UWW) تدوین می‌کند، جزئیاتی دارد که دانستنش تماشای مسابقه را بسیار جذاب‌تر می‌کند: از امتیازهای ۱ تا ۵ و ضربه فنی تا اخطار، پارتر و چلنج. در این مطلب قوانین کشتی آزاد و فرنگی را بر اساس آخرین نسخه آیین‌نامه بین‌المللی توضیح می‌دهیم.
خلاصه
- کشتی بزرگسالان دو وقت سه دقیقهای با ۳۰ ثانیه استراحت دارد.
- ضربه فنی (رساندن هر دو کتف حریف به تشک) پایان فوری مسابقه است.
- برتری فنی در کشتی آزاد با ۱۰ امتیاز اختلاف و در فرنگی با ۸ امتیاز اختلاف رخ میدهد.
- تغییرات قوانین ۲۰۲۶ جریمه سنگین‌تری برای «کشتی منفی» و ممانعت از درگیری در نظر گرفته است.
تفاوت کشتی آزاد و فرنگی چیست؟
در کشتی آزاد کشتی‌گیر می‌تواند از همه بدن، از جمله پاها، برای حمله و دفاع استفاده کند و گرفتن پای حریف (زیرگیری) از رایج‌ترین فنون است. در کشتی فرنگی گرفتن حریف از زیر کمربند و استفاده فعال از پاها برای اجرای فن ممنوع است؛ به همین دلیل فنون فرنگی بیشتر به گارد، بالاتنه، سالتو و فنون پرتابی متکی است. کشتی بانوان در سطح بین‌المللی با قوانین کشتی آزاد برگزار میشود.
| ویژگی | کشتی آزاد | کشتی فرنگی |
|---|---|---|
| گرفتن پا و زیر کمربند | مجاز | ممنوع |
| اختلاف امتیاز برای برتری فنی | ۱۰ امتیاز | ۸ امتیاز |
| جریمه کم‌کاری (اخطار) | زمان ۳۰ ثانیه‌ای برای امتیازگیری | امتیاز برای حریف و انتخاب پارتر یا سرپا |
| اوزان المپیک | ۶ وزن | ۶ وزن |
| اوزان مسابقات جهانی | ۱۰ وزن | ۱۰ وزن |
مدت مسابقه و راه‌های پیروزی
مسابقات بزرگسالان شامل دو وقت سه دقیقهای با ۳۰ ثانیه استراحت بین آن‌هاست و امتیازهای هر دو وقت جمع زده میشود. کشتی‌گیر به یکی از این راه‌ها برنده میشود:
- ضربه فنی (Fall): هر دو کتف حریف به‌طور همزمان و با کنترل به تشک بچسبد؛ مسابقه در هر لحظه‌ای که باشد تمام میشود.
- برتری فنی: اختلاف امتیاز به ۱۰ در آزاد (و کشتی بانوان) یا ۸ در فرنگی برسد؛ مسابقه پس از بازگشت کشتی‌گیران به وضعیت خنثی متوقف میشود.
- امتیاز: در پایان شش دقیقه، امتیاز بیشتری داشته باشد.
- سه اخطار حریف: کشتی‌گیری که سه اخطار (کاسیون) بگیرد، بازنده است.
- مصدومیت، عدم حضور یا محرومیت حریف.
امتیازات کشتی: ۱، ۲، ۴ و ۵
| امتیاز | چه زمانی داده میشود؟ |
|---|---|
| ۱ | خروج حریف از تشک بدون اجرای فن؛ رد شدن چلنج حریف؛ اخطار کم‌کاری حریف در کشتی فرنگی؛ پایان ۳۰ ثانیه کم‌کاری بدون امتیازگیری کشتی‌گیر منفعل در کشتی آزاد |
| ۲ | رسیدن به پشت حریف و کنترل او (خاک کردن)؛ پرتاب صحیح حریف روی شکم یا پهلو؛ فنی که پشت حریف را با زاویه کمتر از ۹۰ درجه رو به تشک ببرد (قرار دادن در موقعیت خطر) |
| ۴ | فن سرپا که حریف را مستقیم به موقعیت خطر ببرد؛ پرتابی که حریف روی سینه یا دست‌های باز فرود بیاید |
| ۵ | فن پرتابی با دامنه بلند (اجرای فن با بلند کردن کامل حریف) از حالت سرپا یا پارتر که حریف را مستقیم به موقعیت خطر ببرد |
«موقعیت خطر» یعنی وضعیتی که پشت کشتی‌گیر با زاویه کمتر از ۹۰ درجه رو به تشک است؛ مثل حالت «پل». هر فنی که حریف را به این موقعیت برساند، امتیاز بیشتری دارد و می‌تواند مقدمه ضربه فنی باشد.
اگر امتیازها مساوی شد چه میشود؟
در تساوی امتیاز، برنده به ترتیب با این معیارها مشخص میشود: فن با بالاترین ارزش، تعداد بیشتر فنون با بالاترین ارزش، اخطار کمتر و در آخر، کسی که آخرین امتیاز فنی را گرفته است. به همین دلیل در کشتی‌های مساوی، یک فن چهار امتیازی ممکن است بر چند امتیاز تک برتری داشته باشد.
کم‌کاری، اخطار و پارتر
قوانین کشتی کشتی‌گیر منفعل را جریمه می‌کند، اما روش آن در دو سبک متفاوت است:
- کشتی آزاد: بار اول داور به کشتی‌گیر منفعل تذکر شفاهی میدهد. در تکرار، یک دوره ۳۰ ثانیه‌ای برایش فعال میشود که در ایران به «شات‌کلاک» معروف است. اگر کشتی‌گیر منفعل در این ۳۰ ثانیه امتیاز نگیرد، حریف یک امتیاز میگیرد. از ۲۰۲۲ اگر کشتی‌گیر فعال در همین ۳۰ ثانیه امتیاز بگیرد، امتیاز کم‌کاری هم به او داده میشود.
- کشتی فرنگی: در اخطار اول و دوم کم‌کاری، کشتی‌گیر فعال یک امتیاز میگیرد و انتخاب می‌کند کشتی سرپا ادامه پیدا کند یا در حالت پارتر (خاک)، یعنی حریف چهاردست‌وپا روی تشک قرار بگیرد و او از بالا فن بزند. از اخطار سوم به بعد، امتیازی داده نمی‌شود اما حق انتخاب باقی است.
اخطار (کاسیون) جریمه‌ای جداگانه برای رفتارهای خلاف قانون است؛ مثل فرار از تشک، فرار از فن، امتناع از شروع، فن غیرمجاز یا خشونت. با هر اخطار حریف دست‌کم یک امتیاز میگیرد و سه اخطار یعنی باخت.
چلنج چیست و چطور کار می‌کند؟
مربی هر کشتی‌گیر در هر مسابقه یک فرصت «چلنج» دارد تا به تصمیم داوران اعتراض کند و صحنه با ویدئو بازبینی شود. اگر تصمیم اولیه تأیید شود، چلنج از دست می‌رود و حریف یک امتیاز میگیرد؛ اگر تصمیم اصلاح شود، حق چلنج برای ادامه مسابقه حفظ میشود. برای اخطار کم‌کاری و ضربه فنی نمی‌توان چلنج کرد (مگر اینکه ضربه فنی حاصل فن غیرمجاز باشد).
تغییرات قوانین کشتی در ۲۰۲۶
اتحادیه جهانی کشتی مجموعه‌ای از اصلاحات را تصویب کرد که از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ در همه مسابقات بین‌المللی اجرایی است. مهم‌ترین آن‌ها:
- کشتی منفی: ممانعت عمدی از درگیری، مثل قفل کردن انگشت‌ها، سد کردن با سر یا فرار از درگیری، بدون طی روند کم‌کاری جریمه میشود: در آزاد یک اخطار و یک امتیاز و در فرنگی یک اخطار و دو امتیاز برای حریف.
- خروج با زانو: اگر کشتی‌گیر مدافع در منطقه کم‌کاری روی زانو از تشک خارج شود، حریف یک امتیاز میگیرد؛ پیش‌تر امتیازی داده نمی‌شد.
- امتیاز ۲ پرتاب: برای دو امتیاز، حریف باید مستقیم روی شکم یا پهلو و با از دست دادن کنترل فرود بیاید.
- فن قیچی: در کشتی فرنگی ممنوع شد، اما در آزاد مجاز است.
- استفاده از پا در فرنگی: باخت خودکار پس از دو بار خطای پا حذف شد و به‌جای آن اخطار معمولی با یک یا دو امتیاز برای حریف داده میشود.
- متوقف کردن داوطلبانه مسابقه ممنوع است: بار اول تذکر و بار دوم اخطار و یک امتیاز برای حریف.
- خونریزی: کشتی‌گیر برای بند آمدن خونریزی چهار دقیقه فرصت دارد.
برای اینکه بدانید کشتی چطور به ورزش اول ایران تبدیل شد، مطلب تاریخچه کشتی ایران را بخوانید. اگر خودتان کشتی را شروع کرده‌اید، راهنمای خرید کفش کشتی هم به کارتان می‌آید و ریشه‌های کهن این ورزش را در مطلب ورزش‌های سنتی ایران دنبال کنید.
وسایل مرتبط اگر می‌خواهید آنچه در این مطلب گفتیم را عملی کنید، این وسایل به کارتان می‌آید:
این لینک‌ها همکاری در فروش (افیلیت) هستند: اگر از طریق آن‌ها خرید کنید، ورزش‌کست سهم کوچکی از فروش دریافت می‌کند و قیمت برای شما تغییری نمی‌کند. توصیه‌های این راهنما مستقل از این همکاری نوشته شده‌اند.
سوالات متداول درباره قوانین کشتی
ضربه فنی در کشتی یعنی چه؟
یعنی رساندن همزمان هر دو کتف حریف به تشک با کنترل کامل؛ در این حالت مسابقه همان لحظه تمام میشود.
کشتی چند دقیقه است؟
در رده بزرگسالان دو وقت سه دقیقهای با ۳۰ ثانیه استراحت؛ در مجموع شش دقیقه.
تفاوت برتری فنی در آزاد و فرنگی چیست؟
در کشتی آزاد و بانوان با ۱۰ امتیاز اختلاف و در کشتی فرنگی با ۸ امتیاز اختلاف، مسابقه با برتری فنی تمام میشود.
اگر چلنج رد شود چه میشود؟
حریف یک امتیاز میگیرد و مربی حق چلنج دوباره در آن مسابقه را از دست میدهد.
برای آشنایی با قوانین دیگر رشته‌ها به بخش قوانین و آموزش رشته‌ها سر بزنید و اخبار روز کشتی را در صفحه کشتی ورزش‌کست دنبال کنید.
