کارت‌ها ابزار داور برای کنترل رفتار بازیکنان‌اند: کارت زرد و قرمز به ترتیب به معنای «اخطار» و «اخراج» است. فهرست خطاهایی که به هر کارت منجر میشود در قانون ۱۲ قوانین فوتبال آمده، اما اینکه بعد از کارت چند بازی محرومیت در کار است، به آییننامه انضباطی هر مسابقه بستگی دارد. در این مطلب هر دو بخش را جدا از هم توضیح می‌دهیم.
خلاصه
- کارت زرد اخطار است و دو کارت زرد در یک بازی به اخراج منجر میشود.
- کارت قرمز یعنی اخراج؛ تیم تا پایان بازی با یک نفر کمتر بازی میکند و بازیکن اخراجی قابل تعویض نیست.
- اخراج معمولاً دست‌کم یک جلسه محرومیت دارد و کمیته انضباطی میتواند آن را افزایش دهد.
- تعداد کارت زرد لازم برای محرومیت را آییننامه هر لیگ یا جام تعیین میکند، نه قوانین بازی.
کارت زرد و قرمز از کجا آمد؟
کارت‌های رنگی در جام جهانی ۱۹۷۰ مکزیک بهطور رسمی به کار رفتند. ایده آن را کن استون (Ken Aston)، داور انگلیسی، مطرح کرد؛ پس از جام جهانی ۱۹۶۶ که سوءتفاهم درباره اخطار و اخراج بازیکنان به دلیل تفاوت زبان بحث‌برانگیز شده بود. او با الهام از رنگ‌های چراغ راهنمایی به این نتیجه رسید که زبان رنگ را همه می‌فهمند.
چه خطاهایی کارت زرد دارد؟
طبق قانون ۱۲، بازیکن در این موارد اخطار (کارت زرد) میگیرد:
- رفتار غیرورزشی: مثلاً تکل بی‌پروا (Reckless)، تمارض و شیرجه برای گرفتن خطا، متوقف کردن یک حمله امیدوارکننده با خطا، یا درآوردن پیراهن هنگام شادی گل.
- اعتراض با حرف یا حرکت به تصمیم داور.
- تکرار مداوم خطا.
- تأخیر در شروع مجدد بازی، مثل دور کردن توپ یا وقت‌کشی هنگام اجرای ضربه آزاد.
- رعایت نکردن فاصله لازم هنگام اجرای ضربه آزاد، کرنر یا اوت.
- ورود یا خروج از زمین بدون اجازه داور.
- ورود به محل بازبینی ویدئویی یا استفاده بیش از حد از علامت «بازبینی تلویزیونی».
یکی از رایج‌ترین دلایل کارت زرد، خطای عمدی دست برای قطع یک حمله امیدوارکننده است؛ جزئیات این خطا در مطلب قانون هند در فوتبال آمده است.
دلایل کارت قرمز مستقیم
بازیکن در این موارد مستقیماً اخراج میشود:
- بازی خشن جدی: تکل یا برخوردی که سلامت حریف را به خطر بیندازد یا با زور بیش از حد (Excessive Force) انجام شود.
- رفتار خشونت‌آمیز: مثل مشت زدن یا زدن ضربه به هر کسی، حتی بدون اینکه توپ در جریان باشد.
- گاز گرفتن یا تف انداختن به سمت هر فرد.
- محروم کردن حریف از گل یا موقعیت آشکار گلزنی با خطای عمدی دست (به‌جز دروازه‌بان در محوطه جریمه خودش) یا با خطایی که مستوجب ضربه آزاد است.
- استفاده از کلمات یا حرکات توهین‌آمیز و زننده.
- دریافت کارت زرد دوم در همان بازی.
استثنای «جریمه سه‌گانه» در محوطه جریمه
اگر مدافع در محوطه جریمه خودی با خطایی که تلاشی برای بازی کردن توپ بوده، یک موقعیت آشکار گلزنی را از بین ببرد و داور پنالتی بگیرد، کارت قرمز به کارت زرد تقلیل پیدا میکند؛ چون تیم حریف با پنالتی شانس گلش را پس گرفته است. اما اگر خطا کشیدن، هل دادن، خطای دست عمدی یا هر حرکتی بدون امکان بازی کردن توپ باشد، کارت قرمز باقی می‌ماند. برای آشنایی با جزئیات ضربه پنالتی، مطلب قانون پنالتی در فوتبال را ببینید.
کارت زرد و قرمز پس از آوانتاژ
اگر داور برای خطایی آوانتاژ بدهد، معمولاً پس از توقف بعدی کارت مربوط را نشان میدهد. طبق تغییر قوانین ۲۰۲۶/۲۷، اگر خطا یک موقعیت آشکار گلزنی را از بین برده باشد اما داور آوانتاژ بدهد و تیم مهاجم گل بزند، بازیکن خاطی دیگر اخطار نمی‌گیرد.
جدول خلاصه: زرد یا قرمز؟
| موقعیت | کارت |
|---|---|
| تکل بی‌پروا از پشت بدون آسیب جدی | زرد |
| تکل با زور بیش از حد و خطرناک | قرمز |
| شیرجه برای گرفتن پنالتی | زرد |
| اعتراض شدید به داور | زرد |
| توهین و فحاشی | قرمز |
| خطای تاکتیکی برای قطع ضدحمله | زرد |
| خطای آخرین مدافع بیرون محوطه و از بین بردن موقعیت آشکار گل | قرمز |
| درآوردن پیراهن هنگام شادی گل | زرد |
کارت برای مربیان و نقش VAR
از فصل ۲۰۱۹/۲۰، مربیان و اعضای کادر فنی هم کارت زرد و قرمز می‌گیرند؛ پیش از آن داور فقط می‌توانست آن‌ها را به سکوها بفرستد. اگر داور نتواند مقصر را در نیمکت تشخیص دهد، کارت به ارشدترین عضو کادر فنی حاضر در محوطه فنی (معمولاً سرمربی) داده میشود.
کمک‌داور ویدئویی (VAR) در کارت قرمز مستقیم دخالت میکند، اما نه در کارت زرد. از ۲۰۲۶/۲۷ یک استثنای مهم اضافه شده است: اگر کارت قرمز حاصل کارت زرد دومی باشد که آشکارا اشتباه بوده، VAR میتواند به داور کمک کند. همچنین در اشتباه هویتی، یعنی وقتی کارت به بازیکن اشتباه داده شده، VAR وارد عمل میشود. سازوکار کامل را در مطلب VAR چیست خوانده‌اید.
محرومیت بعد از کارت زرد و قرمز چطور حساب میشود؟
قوانین بازی فقط می‌گوید بازیکن اخراجی تا پایان همان مسابقه حق بازی ندارد. محرومیت در بازی‌های بعدی را آییننامه انضباطی هر مسابقه تعیین میکند و از این رو در لیگ‌ها و جام‌های مختلف متفاوت است. چند قاعده رایج:
- کارت قرمز: معمولاً دست‌کم یک جلسه محرومیت خودکار دارد و کمیته انضباطی در موارد بازی خشن، رفتار خشونت‌آمیز یا توهین میتواند محرومیت را چند جلسه افزایش دهد یا جریمه نقدی در نظر بگیرد.
- دو کارت زرد در یک بازی: در اغلب مسابقات یک جلسه محرومیت دارد و آن دو کارت زرد معمولاً در شمارش تجمعی حساب نمی‌شوند.
- کارت‌های زرد تجمعی: بعد از رسیدن به تعداد مشخصی کارت زرد در طول مسابقات، بازیکن یک جلسه محروم میشود.
| مسابقه | قاعده کارت زرد تجمعی |
|---|---|
| جام جهانی ۲۰۲۶ | دو کارت زرد یعنی یک جلسه محرومیت؛ کارت‌ها پس از مرحله گروهی و دوباره پس از یک‌چهارم نهایی پاک می‌شوند. |
| رقابت‌های باشگاهی یوفا | محرومیت پس از کارت زرد سوم و سپس پنجم، هفتم و…؛ کارت‌ها پس از یک‌چهارم نهایی پاک می‌شوند. |
| لیگ برتر انگلیس | پنج کارت زرد تا هفته ۱۹ یعنی یک جلسه، ۱۰ کارت تا هفته ۳۲ یعنی دو جلسه و ۱۵ کارت یعنی سه جلسه محرومیت. |
در لیگ برتر ایران هم تعداد کارت‌های لازم برای محرومیت و نحوه پاک شدن آن‌ها در آییننامه انضباطی فدراسیون فوتبال آمده و ممکن است از فصلی به فصل دیگر تغییر کند؛ برای همین، ملاک همیشه آییننامه فصل جاری و اطلاعیه‌های کمیته انضباطی است.
وسایل مرتبط اگر می‌خواهید آنچه در این مطلب گفتیم را عملی کنید، این وسایل به کارتان می‌آید:
این لینک‌ها همکاری در فروش (افیلیت) هستند: اگر از طریق آن‌ها خرید کنید، ورزش‌کست سهم کوچکی از فروش دریافت میکند و قیمت برای شما تغییری نمی‌کند. توصیه‌های این راهنما مستقل از این همکاری نوشته شده‌اند.
سوالات متداول درباره کارت زرد و قرمز
دو کارت زرد در یک بازی چند جلسه محرومیت دارد؟
بازیکن همان لحظه اخراج میشود و در اغلب مسابقات یک جلسه هم محروم است؛ عدد دقیق را آییننامه انضباطی هر مسابقه تعیین میکند.
آیا تیمی که بازیکنش اخراج شده میتواند او را تعویض کند؟
خیر. تیم تا پایان بازی با یک نفر کمتر بازی میکند.
آیا بازیکن روی نیمکت هم کارت میگیرد؟
بله. بازیکنان ذخیره، بازیکنان تعویضشده و اعضای کادر فنی هم ممکن است کارت زرد یا قرمز بگیرند.
آیا VAR درباره کارت زرد نظر میدهد؟
بهطور معمول نه؛ VAR فقط در کارت قرمز مستقیم، اشتباه هویتی و از ۲۰۲۶/۲۷ در کارت زرد دومِ آشکارا اشتباه دخالت میکند.
برای مرور همه قوانین بازی، مطلب قوانین فوتبال به زبان ساده و دیگر مطالب بخش قوانین و آموزش رشته‌ها را ببینید.
