لیگ برتر ایران که نام رسمی آن «لیگ برتر خلیج فارس» است، بالاترین سطح فوتبال باشگاهی کشور است. این لیگ به‌شکل دوره‌ای رفت و برگشت برگزار میشود؛ یعنی هر تیم دو بار با همه تیم‌های دیگر بازی می‌کند و تیمی که در پایان بیشترین امتیاز را داشته باشد قهرمان میشود. در حالت معمول ۱۶ تیم در ۳۰ هفته رقابت می‌کنند، اما فصل ۱۴۰۵–۱۴۰۶ بهطور استثنایی ۱۸ تیمی است.
خلاصه
- لیگ برتر به‌صورت دوره‌ای رفت و برگشت برگزار میشود: برد ۳، تساوی ۱ و باخت ۰ امتیاز.
- در فرمت ۱۶ تیمی معمولاً دو تیم انتهای جدول به لیگ دسته اول سقوط می‌کنند.
- فصل ۱۴۰۵–۱۴۰۶ موقتاً ۱۸ تیمی و ۳۴ هفته‌ای است و طبق اخبار منتشرشده، چهار تیم سقوط خواهند کرد تا لیگ دوباره ۱۶ تیمی شود.
- تعداد سهمیه‌های آسیایی را رنکینگ باشگاهی AFC تعیین می‌کند، نه سازمان لیگ.
لیگ برتر ایران از کجا شروع شد؟
فوتبال باشگاهی ایران پیش از انقلاب هم لیگ سراسری داشت، اما لیگ حرفه‌ای به شکل امروزی در سال ۱۳۸۰ (فصل ۲۰۰۱–۲۰۰۲) با نام «لیگ حرفه‌ای ایران» (Iran Pro League) آغاز شد. نام این رقابت در سال ۱۳۸۵ به «جام خلیج فارس» و در سال ۱۳۹۳ به «لیگ برتر خلیج فارس» تغییر کرد. برگزارکننده مسابقات سازمان لیگ فوتبال ایران است که زیر نظر فدراسیون فوتبال فعالیت می‌کند. اگر به پیشینه طولانی‌تر علاقه دارید، مطلب تاریخچه فوتبال در ایران را بخوانید.
تعداد تیم‌ها در طول این سال‌ها ثابت نبوده است: در سه فصل اول ۱۴ تیم، سپس ۱۶ تیم، از فصل ۱۳۸۶–۱۳۸۷ تا ۱۳۹۱–۱۳۹۲ هجده تیم و از فصل ۱۳۹۲–۱۳۹۳ دوباره ۱۶ تیم در لیگ حضور داشتند.
لیگ برتر ایران چگونه برگزار میشود؟
فصل معمولاً از تابستان شروع میشود و در اواخر بهار به پایان می‌رسد. نیم‌فصل اول «دور رفت» و نیم‌فصل دوم «دور برگشت» است و برنامه بازی‌های برگشت معمولاً با جابه‌جایی میزبان، همان ترتیب دور رفت را تکرار می‌کند.
| ویژگی | فرمت معمول (۱۶ تیمی) | فصل ۱۴۰۵–۱۴۰۶ (۱۸ تیمی) |
|---|---|---|
| تعداد هفته‌ها | ۳۰ | ۳۴ |
| بازی هر تیم | ۳۰ | ۳۴ |
| امتیاز برد / تساوی / باخت | ۳ / ۱ / ۰ | ۳ / ۱ / ۰ |
| سقوط | معمولاً دو تیم انتهای جدول | طبق اخبار منتشرشده چهار تیم |
اگر دو تیم هم‌امتیاز شوند، کدام بالاتر است؟
طبق آیین‌نامه فصل‌های اخیر، در صورت تساوی امتیاز ابتدا نتایج رودرروی دو تیم (امتیاز و سپس تفاضل گل در بازی‌های مستقیم) بررسی میشود و بعد تفاضل گل کل، تعداد گل زده و امتیاز اخلاق (فیرپلی) ملاک قرار می‌گیرد. نتایج رودررو فقط وقتی به کار می‌رود که همه بازی‌های بین آن تیم‌ها انجام شده باشد. این ترتیب با بسیاری از لیگ‌های اروپایی که اول تفاضل گل را می‌سنجند فرق دارد؛ جزئیات را در مطلب شکستن تساوی امتیاز در لیگ و جام توضیح داده‌ایم.
سقوط و صعود در لیگ برتر
زیر لیگ برتر، لیگ دسته اول قرار دارد که سال‌ها با نام «لیگ آزادگان» شناخته می‌شد و در رسانه‌ها «لیگ یک» هم خوانده میشود. در فرمت ۱۶ تیمی، معمولاً دو تیم آخر لیگ برتر سقوط می‌کنند و دو تیم اول لیگ دسته اول جایشان را می‌گیرند. در بعضی فصل‌ها، سازمان لیگ برای یکی از رتبه‌های پایین جدول بازی پلی‌آف با تیم سوم لیگ دسته اول در نظر گرفته است.
چرا فصل ۱۴۰۵–۱۴۰۶ هجده تیمی شد؟
فصل ۱۴۰۴–۱۴۰۵ به دلیل شرایط جنگی در نیمه دوم فصل متوقف شد و هرگز به پایان نرسید. در نهایت آن فصل بدون اعلام قهرمان و بدون سقوط بسته شد، در حالی که لیگ دسته اول کامل برگزار شده بود و تیم‌هایش صعود کردند. نتیجه این شد که لیگ برتر در فصل ۱۴۰۵–۱۴۰۶ بهطور موقت ۱۸ تیمی شود. طبق اخبار منتشرشده از تصمیم سازمان لیگ، در پایان این فصل چهار تیم سقوط می‌کنند تا لیگ از فصل بعد به ۱۶ تیم بازگردد.
سهمیه آسیا در لیگ برتر ایران چطور تقسیم میشود؟
تعداد سهمیه ایران در رقابت‌های آسیایی را کنفدراسیون فوتبال آسیا بر اساس رنکینگ باشگاهی تعیین می‌کند؛ رنکینگی که از نتایج تیم‌های ایرانی در فصل‌های اخیر آسیا ساخته میشود. سپس فدراسیون فوتبال، سهمیه‌ها را بر اساس جایگاه تیم‌ها در جدول لیگ و در برخی فصل‌ها قهرمانی جام حذفی تقسیم می‌کند. داشتن مجوز حرفه‌ای باشگاهی AFC هم شرط است؛ تیمی که مجوز نگیرد، سهمیه‌اش به تیم بعدی جدول می‌رسد.
برای نمونه، ایران در فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ دو سهمیه مستقیم لیگ نخبگان آسیا و یک سهمیه لیگ قهرمانان آسیا ۲ داشت. چون لیگ ۱۴۰۴–۱۴۰۵ پیش از مهلت AFC تمام نشد، سهمیه‌ها بر اساس جدول زمان توقف داده شد و استقلال و تراکتور به لیگ نخبگان رفتند.
قهرمانان لیگ برتر ایران
از آغاز لیگ حرفه‌ای در سال ۱۳۸۰ تا پایان فصل ۱۴۰۳–۱۴۰۴، هشت باشگاه قهرمان شده‌اند. فصل ۱۴۰۴–۱۴۰۵ قهرمانی نداشت.
| باشگاه | تعداد قهرمانی | آخرین قهرمانی |
|---|---|---|
| پرسپولیس | ۹ | ۱۴۰۲–۱۴۰۳ |
| سپاهان | ۵ | ۱۳۹۳–۱۳۹۴ |
| استقلال | ۴ | ۱۴۰۰–۱۴۰۱ |
| فولاد | ۲ | ۱۳۹۲–۱۳۹۳ |
| پاس تهران | ۱ | ۱۳۸۲–۱۳۸۳ |
| سایپا | ۱ | ۱۳۸۵–۱۳۸۶ |
| استقلال خوزستان | ۱ | ۱۳۹۴–۱۳۹۵ |
| تراکتور | ۱ | ۱۴۰۳–۱۴۰۴ |
پرسپولیس با پنج قهرمانی پیاپی از فصل ۱۳۹۵–۱۳۹۶ تا ۱۳۹۹–۱۴۰۰ رکورددار قهرمانی متوالی است و سپاهان هم سه فصل پشت سر هم، از ۱۳۸۸–۱۳۸۹ تا ۱۳۹۰–۱۳۹۱، قهرمان شد. حساس‌ترین دیدار هر فصل هم معمولاً دربی تهران است.
وسایل مرتبط هوادار یکی از این تیم‌ها هستید؟ محصولات هواداری و وسایل فوتبال را ببینید:
این لینک‌ها همکاری در فروش (افیلیت) هستند: اگر از طریق آن‌ها خرید کنید، ورزش‌کست سهم کوچکی از فروش دریافت می‌کند و قیمت برای شما تغییری نمی‌کند. توصیه‌های این راهنما مستقل از این همکاری نوشته شده‌اند.
سوالات متداول درباره لیگ برتر ایران
لیگ برتر ایران چند تیم دارد؟
در حالت معمول ۱۶ تیم، اما فصل ۱۴۰۵–۱۴۰۶ بهطور استثنایی با ۱۸ تیم برگزار میشود.
چند تیم از لیگ برتر سقوط می‌کنند؟
در فرمت ۱۶ تیمی معمولاً دو تیم. برای فصل ۱۸ تیمی ۱۴۰۵–۱۴۰۶، طبق اخبار منتشرشده چهار تیم سقوط می‌کنند.
پرافتخارترین تیم لیگ برتر ایران کدام است؟
پرسپولیس با ۹ قهرمانی تا پایان فصل ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بیشترین عنوان را در دوره لیگ حرفه‌ای دارد.
قهرمان لیگ برتر ۱۴۰۴–۱۴۰۵ کدام تیم بود؟
این فصل به دلیل توقف مسابقات نیمهتمام ماند و قهرمانی برای آن اعلام نشد.
برای آشنایی با فرمت رقابت‌های دیگر و قوانین فوتبال، بخش قوانین و آموزش رشته‌ها را دنبال کنید و اخبار لیگ را در صفحه فوتبال ورزش‌کست ببینید.
