«هند» یا خطای دست، بعد از آفساید پربحث‌ترین تصمیم داوری در فوتبال است. خلاصه قانون هند در فوتبال این است: هر برخورد توپ با دست خطا نیست؛ خطا زمانی است که بازیکن عمداً با دست یا بازو توپ را لمس کند، با دستش بدن خود را به شکل غیرطبیعی بزرگ کرده باشد، یا مستقیماً با دست گل بزند. در این مطلب این معیارها را بر اساس قانون ۱۲ قوانین فوتبال و با مثال توضیح می‌دهیم.
خلاصه
- مرز بالایی بازو هم‌راستای پایین زیر بغل است؛ برخورد توپ با شانه هند نیست.
- هند عمدی، بزرگ کردن غیرطبیعی بدن و گل زدن با دست، سه حالت اصلی خطای دست‌اند.
- اگر هم‌تیمی گلزن پیش از گل به‌طور اتفاقی با دست توپ را لمس کند، گل پذیرفته می‌شود.
- دروازه‌بان فقط داخل محوطه جریمه خودش اجازه دارد توپ را با دست بگیرد، آن هم با چند محدودیت.
مرز «دست» در قانون کجاست؟
طبق قوانین هیئت بین‌المللی فوتبال (IFAB)، برای تشخیص خطای دست، مرز بالایی بازو در امتداد پایین زیر بغل است. یعنی اگر توپ به شانه یا بالاتر از این خط برخورد کند، هند محسوب نمی‌شود؛ اما برخورد با بازو، آرنج، ساعد و دست می‌تواند خطا باشد. این تعریف به داورها و به‌ویژه داوران ویدئویی کمک می‌کند تا در صحنه‌های نزدیک به شانه تصمیم یکسانی بگیرند.
چه زمانی هند خطاست؟
طبق قانون ۱۲، بازیکن در این حالت‌ها مرتکب خطای دست شده است:
- لمس عمدی: بازیکن عمداً با دست یا بازو توپ را لمس کند؛ برای مثال دستش را به سمت توپ حرکت دهد.
- بزرگ کردن غیرطبیعی بدن: توپ به دست یا بازویی بخورد که بدن را به شکل غیرطبیعی بزرگ‌تر کرده است. ملاک این است که آیا وضعیت دست نتیجه طبیعی حرکت بدن در همان موقعیت بوده یا نه. بازیکنی که دستش را در چنین وضعیتی قرار می‌دهد، خطر برخورد توپ با دست و جریمه شدن را پذیرفته است.
- گلزنی با دست: بازیکن مستقیماً با دست یا بازو گل بزند، حتی اگر برخورد اتفاقی باشد (این قاعده دروازه‌بان را هم شامل می‌شود)؛ یا بلافاصله پس از برخورد اتفاقی توپ با دستش گل بزند.
«بزرگ کردن غیرطبیعی بدن» در عمل یعنی چه؟
این معیار بیشترین بحث را می‌سازد. داور در تصمیم‌گیری معمولاً به چند عامل توجه می‌کند:
- وضعیت دست نسبت به حرکت بدن: دست‌هایی که هنگام پرش برای ضربه سر برای حفظ تعادل کمی باز می‌شوند، با دست‌هایی که بی‌دلیل بالای سر یا کاملاً کنار بدن باز شده‌اند فرق دارند.
- فاصله و سرعت توپ: اگر توپ از فاصله بسیار نزدیک و با سرعت به دست بخورد، فرصت واکنش کمتر است؛ اما اگر دست در وضعیت غیرطبیعی باشد، این فاصله کم بازیکن را از جریمه نجات نمی‌دهد.
- کمانه از بدن خود بازیکن: وقتی توپ اول به پا یا بدن خود بازیکن بخورد و بعد به دستش برسد، معمولاً و در صورتی که دست در وضعیت طبیعی باشد، خطا گرفته نمی‌شود.
- دست تکیه‌گاه هنگام افتادن: دستی که هنگام زمین خوردن بین بدن و زمین قرار گرفته تا بدن را نگه دارد، معمولاً طبیعی تلقی می‌شود؛ مگر اینکه از بدن دور و به سمت بالا یا کنار کشیده شده باشد.
به همین دلیل است که دو صحنه به ظاهر مشابه گاهی تصمیم متفاوت دارند: جزئیات وضعیت دست و حرکت بدن در هر صحنه تعیین‌کننده است.
هند مهاجم پیش از گل
یکی از مهم‌ترین اصلاحات سال‌های اخیر به هند تیم مهاجم مربوط است. قانون فعلی فقط بازیکنی را که خودش گل می‌زند جریمه می‌کند؛ یعنی اگر توپ به‌طور اتفاقی به دست مهاجمی بخورد و بعد هم‌تیمی‌اش گل بزند، گل پذیرفته می‌شود. اما اگر همان مهاجم بلافاصله پس از برخورد اتفاقی توپ با دستش گل بزند، گل مردود است. البته لمس عمدی با دست، در هر حالتی خطاست.
استثنای دروازه‌بان
دروازه‌بان داخل محوطه جریمه خودش اجازه دارد توپ را با دست بگیرد و قواعد خطای دست برای او اعمال نمی‌شود، اما چند محدودیت دارد. اگر دروازه‌بان در این موارد توپ را با دست بگیرد، ضربه آزاد غیرمستقیم به سود حریف اعلام می‌شود:
- توپ با ضربه عمدی پای هم‌تیمی به او رسیده باشد (همان «بک‌پاس» معروف).
- توپ مستقیماً از پرتاب اوت هم‌تیمی به او رسیده باشد.
- توپ را رها کرده و پیش از برخورد با بازیکن دیگری، دوباره با دست گرفته باشد.
نگه داشتن توپ بیش از هشت ثانیه هم از فصل ۲۰۲۵/۲۶ به ضربه کرنر برای حریف منجر می‌شود. بیرون از محوطه جریمه، دروازه‌بان دقیقاً مثل بقیه بازیکنان است و هند او خطای عادی محسوب می‌شود.
جریمه خطای دست: ضربه آزاد، پنالتی و کارت
خطای دست به ضربه آزاد مستقیم برای حریف منجر می‌شود و اگر بازیکن تیم مدافع آن را داخل محوطه جریمه خودش مرتکب شود، پنالتی گرفته می‌شود. جزئیات اجرای پنالتی را در مطلب قانون پنالتی در فوتبال بخوانید. اما همه هندها کارت ندارند:
| موقعیت | جریمه انضباطی |
|---|---|
| هند معمولی بدون اثر مهم بر حمله | بدون کارت |
| هند برای قطع یا مختل کردن حمله امیدوارکننده | کارت زرد (مگر هند غیرعمدی که به پنالتی منجر شود) |
| تلاش برای گل زدن با دست، چه موفق چه ناموفق | کارت زرد |
| هند عمدی برای جلوگیری از گل یا موقعیت آشکار گلزنی | کارت قرمز، در هر نقطه از زمین |
| هند غیرعمدی که موقعیت آشکار گلزنی را از بین ببرد، داخل محوطه خودی | پنالتی و کارت زرد |
| هند غیرعمدی که موقعیت آشکار گلزنی را از بین ببرد، بیرون محوطه | کارت قرمز |
تفاوت کارت زرد و قرمز و محرومیت‌های بعد از آن را در مطلب قوانین کارت زرد و قرمز توضیح داده‌ایم.
VAR و خطای دست
هند در محوطه جریمه که به پنالتی منجر شود یا نشود، و هندی که پیش از گل رخ دهد، در محدوده بازبینی کمک‌داور ویدئویی قرار دارد. VAR فقط در صورت «اشتباه آشکار» داور را به مانیتور کنار زمین دعوت می‌کند و تصمیم نهایی با داور وسط است. از آنجا که ارزیابی وضعیت دست موضوعی تفسیری است، داور معمولاً خودش صحنه را بازبینی می‌کند. درباره سازوکار VAR در مطلب VAR چیست بیشتر بخوانید.
وسایل مرتبط اگر می‌خواهید آنچه در این مطلب گفتیم را عملی کنید، این وسایل به کارتان می‌آید:
این لینک‌ها همکاری در فروش (افیلیت) هستند: اگر از طریق آن‌ها خرید کنید، ورزش‌کست سهم کوچکی از فروش دریافت می‌کند و قیمت برای شما تغییری نمی‌کند. توصیه‌های این راهنما مستقل از این همکاری نوشته شده‌اند.
سوالات متداول درباره قانون هند در فوتبال
آیا برخورد توپ با شانه هند است؟
خیر. مرز بالایی بازو پایین زیر بغل است و برخورد توپ با شانه خطای دست محسوب نمی‌شود.
اگر توپ از پای خود بازیکن به دستش بخورد، هند است؟
معمولاً نه، به شرطی که دست در وضعیت طبیعی و متناسب با حرکت بدن باشد. اگر دست بدن را به شکل غیرطبیعی بزرگ کرده باشد، ممکن است خطا گرفته شود.
آیا گل بعد از هند اتفاقی هم‌تیمی پذیرفته می‌شود؟
بله. فقط اگر خود گلزن با دست گل بزند یا بلافاصله پس از برخورد توپ با دستش گل بزند، گل مردود است.
هند در فوتسال هم همین قانون را دارد؟
اصول خطای دست در فوتسال مشابه فوتبال است، اما فوتسال قوانین مخصوص خودش را دارد که فیفا تدوین می‌کند.
برای مرور همه قوانین بازی، مطلب قوانین فوتبال به زبان ساده و بخش قوانین و آموزش رشته‌ها را ببینید و اخبار روز را در صفحه فوتبال دنبال کنید.
