بسکتبال یکی از پرهیجان‌ترین ورزش‌های تیمی است و تماشای یک بازی NBA یا مسابقه تیم ملی در جام جهانی، با دانستن چند قانون کلیدی بسیار لذت‌بخش‌تر می‌شود. در این مطلب قوانین بسکتبال را بر اساس آیین‌نامه فدراسیون بین‌المللی بسکتبال (FIBA) که در لیگ ایران و رقابت‌های بین‌المللی اجرا می‌شود توضیح می‌دهیم و در پایان تفاوت‌های مهم آن را با NBA مرور می‌کنیم.
خلاصه
- هر تیم ۵ بازیکن در زمین دارد و بازی در چهار کوارتر ۱۰ دقیقهای (FIBA) برگزار می‌شود.
- تیم مهاجم ۲۴ ثانیه فرصت دارد تا به حلقه شوت بزند.
- بازیکنی که ۵ خطا بگیرد، باید از بازی خارج شود.
زمین، حلقه و زمان بازی
| مشخصه | FIBA |
|---|---|
| ابعاد زمین | ۲۸ × ۱۵ متر |
| ارتفاع حلقه | ۳.۰۵ متر |
| فاصله خط سه‌امتیازی | ۶.۷۵ متر |
| زمان بازی | ۴ کوارتر ۱۰ دقیقهای |
| وقت اضافه | ۵ دقیقه، تا زمانی که برنده مشخص شود |
در بسکتبال ساعت بازی با هر توقف متوقف می‌شود؛ برای همین یک بازی ۴۰ دقیقهای معمولاً نزدیک به دو ساعت طول می‌کشد. بسکتبال تساوی ندارد و اگر نتیجه در پایان کوارتر چهارم مساوی باشد، وقت‌های اضافه پنج دقیقهای ادامه پیدا میکند.
امتیازدهی در بسکتبال
- ۳ امتیاز: شوتی که از پشت خط سه‌امتیازی زده شود (هر دو پای شوت‌زن باید پشت خط باشد).
- ۲ امتیاز: هر شوت موفق از داخل خط سه‌امتیازی، از جمله لی‌آپ و دانک.
- ۱ امتیاز: هر پرتاب آزاد موفق.
قوانین زمانی: ۲۴، ۸، ۵ و ۳ ثانیه
قانون ۲۴ ثانیه
تیمی که مالکیت توپ را دارد ۲۴ ثانیه فرصت دارد شوتی بزند که دست‌کم به حلقه برخورد کند. اگر توپ پس از شوت به حلقه بخورد و تیم مهاجم ریباند تهاجمی بگیرد، ساعت شوت به ۱۴ ثانیه برمی‌گردد. این قانون بازی را سریع و پرامتیاز نگه می‌دارد.
قانون ۸ ثانیه
تیم مهاجم باید ظرف ۸ ثانیه توپ را از نیمه زمین خودی به نیمه زمین حریف برساند. پس از عبور از خط وسط هم نمی‌تواند توپ را دوباره به نیمه خودی برگرداند (خطای برگشت توپ).
قانون ۳ ثانیه
بازیکن مهاجم نمی‌تواند بیش از ۳ ثانیه پشت سر هم در محوطه محدود (منطقه رنگی زیر سبد حریف) بماند، مگر اینکه در حال شوت یا تلاش برای خروج باشد.
قانون ۵ ثانیه
بازیکنی که توپ در دست دارد و از نزدیک توسط مدافع پوشش داده می‌شود، باید ظرف ۵ ثانیه پاس بدهد، شوت بزند یا دریبل کند. پرتاب توپ به داخل زمین از بیرون خط هم باید ظرف ۵ ثانیه انجام شود.
خطاهای حرکتی (تخلفات)
- راه رفتن با توپ (Travelling): برداشتن گام‌های غیرمجاز با توپ در دست بدون دریبل.
- دبل دریبل: دریبل زدن، گرفتن توپ و دوباره دریبل زدن، یا دریبل با دو دست هم‌زمان.
- خروج توپ از زمین: مالکیت به تیم مقابل می‌رسد.
- گل‌تندینگ: دست زدن به توپ در مسیر پایین‌آمدن به سمت حلقه که در این صورت امتیاز برای تیم شوت‌زن محاسبه می‌شود.
خطاهای شخصی و تیمی
تماس غیرقانونی با بازیکن حریف، مثل هل دادن، گرفتن یا سد کردن نادرست، خطای شخصی است. اگر خطا روی بازیکنی در حال شوت گرفته شود، او پرتاب آزاد می‌گیرد: دو پرتاب برای شوت دو امتیازی، سه پرتاب برای شوت سه‌امتیازی و یک پرتاب اضافه اگر شوتش با وجود خطا وارد سبد شود (امتیاز «اند وان»).
- اخراج با ۵ خطا: در قوانین FIBA بازیکنی که ۵ خطای شخصی بگیرد، تا پایان بازی حق بازی ندارد.
- خطای تیمی: وقتی تیمی در یک کوارتر ۴ خطای تیمی داشته باشد، از خطای بعدی به بعد هر خطای دفاعی (حتی اگر روی شوت نباشد) دو پرتاب آزاد برای حریف به همراه دارد.
- خطای فنی: برای رفتار غیرورزشی مثل اعتراض شدید به داور؛ حریف یک پرتاب آزاد می‌گیرد.
- خطای غیرورزشی: تماس شدید یا بی‌توجه به توپ؛ پرتاب آزاد به همراه مالکیت توپ برای حریف. دو خطای غیرورزشی (یا ترکیب آن با خطای فنی) به اخراج بازیکن منجر می‌شود.
تفاوت قوانین FIBA و NBA
| موضوع | FIBA | NBA |
|---|---|---|
| زمان هر کوارتر | ۱۰ دقیقه | ۱۲ دقیقه |
| اخراج با خطای شخصی | ۵ خطا | ۶ خطا |
| فاصله خط سه‌امتیازی | ۶.۷۵ متر | ۷.۲۴ متر (۶.۷۱ متر در گوشه‌ها) |
| دفاع منطقه‌ای | آزاد | مجاز، با قانون سه ثانیه دفاعی |
به همین دلیل آمار امتیاز بازیکنان در NBA و رقابت‌های FIBA مستقیماً قابل مقایسه نیست؛ بازی NBA هشت دقیقه طولانی‌تر است.
وقت استراحت و تعویض
در بسکتبال تعداد تعویض‌ها نامحدود است و بازیکنان می‌توانند بارها به زمین برگردند. طبق قوانین FIBA هر تیم در نیمه اول دو وقت استراحت و در نیمه دوم سه وقت استراحت دارد و در هر وقت اضافه هم یک وقت استراحت به آن اضافه می‌شود.
اگر بسکتبال بازی می‌کنید، پیش از خرید کفش بعدی راهنمای خرید کفش بسکتبال را بخوانید.
وسایل مرتبط اگر می‌خواهید آنچه در این مطلب گفتیم را عملی کنید، این وسایل به کارتان می‌آید:
این لینک‌ها همکاری در فروش (افیلیت) هستند: اگر از طریق آن‌ها خرید کنید، ورزش‌کست سهم کوچکی از فروش دریافت میکند و قیمت برای شما تغییری نمی‌کند. توصیه‌های این راهنما مستقل از این همکاری نوشته شده‌اند.
سوالات متداول درباره قوانین بسکتبال
هر کوارتر بسکتبال چند دقیقه است؟
در قوانین FIBA هر کوارتر ۱۰ دقیقه و در NBA هر کوارتر ۱۲ دقیقه است. ساعت با هر توقف متوقف می‌شود.
بازیکن با چند خطا اخراج می‌شود؟
در FIBA با ۵ خطای شخصی و در NBA با ۶ خطای شخصی. دو خطای غیرورزشی یا فنی هم به اخراج منجر می‌شود.
قانون ۲۴ ثانیه یعنی چه؟
تیم مهاجم ۲۴ ثانیه فرصت دارد شوتی بزند که به حلقه برخورد کند؛ وگرنه مالکیت به تیم مقابل می‌رسد.
آیا بسکتبال تساوی دارد؟
خیر. اگر نتیجه مساوی باشد، وقت اضافه پنج دقیقهای تا مشخص شدن برنده ادامه پیدا میکند.
مطالب بیشتر درباره قوانین سایر رشته‌ها را در بخش قوانین و آموزش رشته‌ها بخوانید.
