تنیس روی میز یا همان پینگپنگ از پرطرفدارترین ورزش‌های تفریحی در ایران است؛ از حیاط مدرسه تا پارک و باشگاه. اما بسیاری از بازی‌های دوستانه با قوانینی قدیمی یا من‌درآوردی انجام می‌شود. قوانین تنیس روی میز را فدراسیون جهانی تنیس روی میز (ITTF) تعیین میکند و شامل امتیازشماری تا ۱۱، نوبت سرویس، شرایط سرویس صحیح و قوانین بازی دونفره است. در این مطلب همه این موارد را ساده و کاربردی توضیح داده‌ایم.
خلاصه
- هر گیم تا ۱۱ امتیاز است و برنده باید دو امتیاز اختلاف داشته باشد.
- سرویس هر دو امتیاز یک‌بار عوض می‌شود و از ۱۰–۱۰ به بعد هر امتیاز.
- در سرویس، توپ باید از کف دست باز دستکم ۱۶ سانتی‌متر عمودی بالا انداخته شود.
- مسابقه معمولاً به شکل بهترین ۳ از ۵ یا ۴ از ۷ گیم برگزار می‌شود.
میز، توپ و راکت؛ استانداردهای رسمی
| مورد | استاندارد ITTF |
|---|---|
| طول میز | ۲.۷۴ متر |
| عرض میز | ۱.۵۲۵ متر |
| ارتفاع میز از زمین | ۷۶ سانتی‌متر |
| ارتفاع تور | ۱۵.۲۵ سانتی‌متر |
| قطر توپ | ۴۰ میلی‌متر |
| وزن توپ | ۲.۷ گرم |
دو طرف راکت در مسابقات رسمی باید رویه‌هایی با رنگ متفاوت داشته باشند: یک طرف مشکی و طرف دیگر قرمز یا یکی از رنگ‌های روشن مجاز. دلیل این قانون این است که حریف بتواند تشخیص دهد توپ با کدام رویه زده شده، چون رویه‌ها چرخش متفاوتی تولید می‌کنند. برای انتخاب راکت مناسب، راهنمای خرید راکت پینگپنگ را بخوانید.
امتیازشماری: گیم ۱۱ امتیازی
در تنیس روی میز هر رالی یک امتیاز دارد، فرقی نمی‌کند چه کسی سرویس زده باشد. بازیکنی که اول به ۱۱ امتیاز برسد گیم را می‌برد؛ به شرطی که دو امتیاز اختلاف داشته باشد. اگر امتیاز ۱۰–۱۰ شود، بازی ادامه پیدا میکند تا یکی دو امتیاز جلو بیفتد (مثلاً ۱۲–۱۰ یا ۱۵–۱۳).
مسابقه از تعداد فردی گیم تشکیل می‌شود. در مسابقات رسمی معمولاً بهترین ۳ از ۵ گیم یا ۴ از ۷ گیم است. بسیاری از بازیکنان قدیمی‌تر بازی ۲۱ امتیازی را به یاد دارند؛ این سیستم از سال ۲۰۰۱ کنار گذاشته شد و امتیازشماری ۱۱تایی جایگزین آن شد.
قوانین سرویس در تنیس روی میز
سرویس بیشترین خطاها را در بازی‌های آماتور دارد. طبق قوانین ITTF، سرویس صحیح این شرایط را دارد:
- توپ در ابتدا روی کف دست باز و بی‌حرکت سرویس‌زن قرار می‌گیرد.
- توپ تقریباً عمودی و بدون چرخش، دستکم ۱۶ سانتی‌متر بالا انداخته می‌شود.
- ضربه زمانی زده می‌شود که توپ در حال پایین آمدن است.
- از شروع سرویس تا لحظه ضربه، توپ باید بالاتر از سطح میز و پشت خط انتهایی میز سرویس‌زن باشد.
- توپ نباید با بدن یا لباس سرویس‌زن یا هم‌تیمی‌اش از دید دریافت‌کننده پنهان شود.
- توپ ابتدا باید یک‌بار در زمین سرویس‌زن و سپس، پس از عبور از روی تور، در زمین دریافت‌کننده به میز بخورد.
اگر توپ سرویس به تور بخورد ولی سپس درست در زمین حریف فرود بیاید، «لت» اعلام می‌شود و سرویس بدون امتیاز تکرار می‌شود. اگر سرویس به تور بخورد و در زمین حریف ننشیند، امتیاز به حریف می‌رسد.
نوبت سرویس چطور عوض می‌شود؟
هر بازیکن دو سرویس پشت سر هم می‌زند و سپس نوبت سرویس به حریف می‌رسد. وقتی امتیاز به ۱۰–۱۰ برسد، نوبت سرویس بعد از هر امتیاز عوض می‌شود. بازیکنی که در یک گیم اول سرویس زده، در گیم بعد اول دریافت‌کننده است.
چه زمانی امتیاز از دست می‌رود؟
- سرویس یا ضربه برگشت را درست انجام ندهید یا توپ را به خارج از میز بزنید.
- توپ دو بار پشت سر هم در زمین شما به میز بخورد.
- توپ را پیش از آنکه در زمین شما به میز بخورد بزنید (در تنیس روی میز «والی» مجاز نیست).
- با دست آزاد (دستی که راکت ندارد) سطح میز را لمس کنید.
- بدن، راکت یا لباس شما تور یا میز را تکان دهد یا جابه‌جا کند.
- توپ را دو بار پشت سر هم با راکت بزنید.
توپی که به لبه بالایی میز بخورد («لبه‌ای») امتیاز درست است، اما اگر به بدنه کناری میز بخورد، توپ خارج حساب می‌شود.
قوانین بازی دونفره (دوبل)
بازی دونفره چند قانون اضافه دارد:
- سرویس باید ضربدری باشد: از نیمه راست زمین سرویس‌زن به نیمه راست زمین دریافت‌کننده. خط وسط میز در بازی دونفره این دو نیمه را جدا میکند.
- دو بازیکن هر تیم باید به نوبت به توپ ضربه بزنند؛ اگر یک بازیکن دو بار پشت سر هم بزند، امتیاز از دست می‌رود.
- ترتیب سرویس و دریافت در طول گیم مشخص و ثابت است و با تغییر نوبت سرویس، جای دریافت‌کننده‌ها هم عوض می‌شود.
تعویض زمین و قانون سرعت‌بخشی
بازیکنان پس از هر گیم زمین خود را عوض می‌کنند. در گیم آخر و تعیین‌کننده مسابقه، وقتی یکی از بازیکنان به ۵ امتیاز برسد هم زمین عوض می‌شود.
برای جلوگیری از رالی‌های بی‌پایان، ITTF «سیستم سرعت‌بخشی» (Expedite) دارد: اگر یک گیم پس از ۱۰ دقیقه تمام نشده باشد (جز در حالتی که گیم به پایان خود بسیار نزدیک باشد)، از آن به بعد سرویس بعد از هر امتیاز عوض می‌شود و اگر دریافت‌کننده ۱۳ ضربه برگشت صحیح بزند، امتیاز را می‌برد. این سیستم تا پایان مسابقه برقرار می‌ماند.
اشتباه‌های رایج در بازی‌های دوستانه
- «سرویس باید از سمت راست باشد»: در بازی یک‌نفره سرویس از هر نقطه پشت خط انتهایی و به هر جای زمین حریف مجاز است؛ قانون ضربدری فقط برای دونفره است.
- «گیم ۲۱ امتیازی است»: امتیازشماری رسمی سال‌هاست ۱۱ امتیازی است.
- «سرویس از داخل مشت یا با پرتاب کوتاه»: توپ باید روی کف دست باز باشد و دستکم ۱۶ سانتی‌متر بالا برود.
- «سرویس پنج‌تایی»: هر بازیکن فقط دو سرویس پشت سر هم می‌زند.
تنیس روی میز در ایران هم پیشینه قهرمانی دارد و بازیکنانی مانند برادران عالمیان (نوشاد و نیما) نام ایران را در مسابقات بین‌المللی مطرح کرده‌اند. اگر به راکت‌های رشته‌های دیگر هم علاقه دارید، مطلب قوانین بدمینتون را از دست ندهید.
وسایل مرتبط اگر می‌خواهید آنچه در این مطلب گفتیم را عملی کنید، این وسایل به کارتان می‌آید: پیش از خرید، راهنمای خرید ما را هم بخوانید.
این لینک‌ها همکاری در فروش (افیلیت) هستند: اگر از طریق آن‌ها خرید کنید، ورزش‌کست سهم کوچکی از فروش دریافت میکند و قیمت برای شما تغییری نمی‌کند. توصیه‌های این راهنما مستقل از این همکاری نوشته شده‌اند.
سوالات متداول درباره قوانین تنیس روی میز
هر گیم پینگپنگ چند امتیاز است؟
۱۱ امتیاز با دستکم دو امتیاز اختلاف. اگر امتیاز ۱۰–۱۰ شود، بازی تا ایجاد دو امتیاز اختلاف ادامه پیدا میکند.
هر بازیکن چند سرویس پشت سر هم می‌زند؟
دو سرویس. از امتیاز ۱۰–۱۰ به بعد، سرویس بعد از هر امتیاز عوض می‌شود.
اگر سرویس به تور بخورد چه می‌شود؟
اگر توپ بعد از برخورد با تور درست در زمین حریف بنشیند، «لت» است و سرویس تکرار می‌شود؛ در غیر این صورت امتیاز به حریف می‌رسد.
آیا توپی که به لبه میز بخورد امتیاز است؟
اگر به لبه بالایی سطح میز بخورد بله؛ اما برخورد با بدنه کناری میز خطا و به نفع حریف است.
برای آشنایی با قوانین سایر رشته‌ها به بخش قوانین و آموزش رشته‌ها در ورزش‌کست سر بزنید.
